De erfenis van Magnum

De bij dit collectief aangesloten fotografen beschreven de geschiedenis in de meest letterlijke zin. Zij legden momenten vast die in het geheugen staan gegrift van de naoorlogse generaties die opgroeiden voor internet en voor digitale fotografie. Een tijdperk dat ongeveer twintig jaar geleden eindigde.

Illustratie van de moderne geschiedenis
De Magnumfotografen hebben de moderne geschiedenis in feite geïllustreerd. Joesef Koudelka bijvoorbeeld in augustus 1968. Russische troepen, vergezeld van gevechtseenheden uit het Warschau-pact, vielen toen Tjechoslowakije binnen en maakten een einde aan de Praagse Lente. Een dieptepunt in de geschiedenis van de Koude Oorlog dat heel West-Europa in zijn greep hield.

De toen 30-jarige Koudelka riskeerde met zijn camera in de aanslag zijn eigen leven door de hectiek van binnenrollende tanks en een tot wanhoop gedreven bevolking vast te leggen. Een jaar na de invasie konden de prints van Koudelka’s foto’s het land uit worden gesmokkeld waarna ze via Magnum anoniem werden gepubliceerd in The Sunday Times Magazine. Koudelka en Magnum maakten de wereld getuige van een historisch drama.

Zo zijn er tal van historische momenten verbeeld door Magnumfotografen. Een close-up van de vuist van bokser Muhammad Ali, gefotografeerd door Thomas Hoepker. De supersensuele zwart-witfoto van een rustende Marilyn Monroe uit 1955 gemaakt door Eve Arnold. Steve McCurry’s wereldberoemde foto uit 1984 van de jonge Afghaanse vluchtelinge met de knalgroene ogen. De opname van Stuart Franklin op het Plein van de Hemelse Vrede in Bejing, waar een man vijf tanks tot stoppen dwingt. Het waren de Magnumfotografen die onze collectieve herinnering van opwindende of dramatische beelden voorzagen.

Jackie Kennedy op de begrafenis van John F. Kennedy, 1963. Foto: Elliot Erwitt Bron: Magnum Photos

Wereldwijde distributie
Gezien de technische veranderingen die hebben plaatsgevonden binnen de fotografie, waaronder het digitaliseren van beelden, zal een collectie afdrukken zoals die via Magnum de wereld in werd gezonden, nooit meer bestaan. De fotografen stuurden hun opnamen vanuit alle brandhaarden waar ook ter wereld naar Magnum, die ze, geselecteerd, distribueerde naar de grote magazines.

Door deze werkwijze heeft er nimmer een centrale, adequate archivering van al die films, prints en contactafdrukken plaatsgevonden. Sommige bladen archiveerden op naam van de fotograaf, anderen op gebeurtenis, en soms op datum. Gecombineerd met de diversiteit aan media (filmrollen, uiteenlopende formaten prints, contactafdrukken) vaak voorzien van persoonlijke aantekeningen van de betreffende fotograaf, ontstond er een gefragmenteerd en niet uniform beschreven analoge verzameling van data.

PAKISTAN. Peshawar. 1984. Afghaans meisje in het vluchtelingenkamp Nasir Bagh. Foto: Steve McCurry. Bron: Magnum Photos

Een digitaal overzicht
Pictura kreeg de opdracht het bestaande analoge Magnum materiaal te digitaliseren. Ook nam Pictura de uitdaging op zich het geheel logisch te beschrijven en overzichtelijk –in onderlinge samenhang- toegankelijk te maken in de door het bedrijf ontwikkelde software Memorix Maior.
Inmiddels zijn er 70.000 Magnumbeelden door Pictura verwerkt en is er nog een groot aantal te gaan. Accountmanager van Pictura Jeroen Bloothoofd is buitengewoon enthousiast over het materiaal dat hij onder handen kreeg. “ De afdrukken die we hier krijgen van de Magnum-fotografen zijn doorgaans van topkwaliteit. Magnum beschikte over een eigen lab en dat leverde afdrukken op die in ongekend goede conditie verkeren. Echt vakwerk.”

Nast het digitaliseren van de originelen en het archiveren daarvan onder de regie van het eerder genoemde Memorix, zit er ook nog een heel traject aan bijzondere handling vast aan het Magnum-project. Bloothoofd legt uit: “Al die bladen- en tijdschriftredacties die door de jaren heen gebruik maakten van fotobureau Magnum, hebben de door hen afgedrukte foto’s niet altijd teruggestuurd naar het centrale magazijn van Magnum in Parijs, maar zelf bewaard. Toen al die prints in verschillende formaten, contactafdrukken en films wereldwijd verspreid weer bij elkaar werden gebracht, leverde dat natuurlijk niet een keurig geordend geheel op. Al deze afdrukken kwamen in slechte dozen en ongesorteerd aan. Dat moest allemaal worden uitgepakt, gesorteerd, onderzocht en beschreven. Uiteindelijk diende alles te worden herverpakt in zuurvrije enveloppen om ook het analoge basismateriaal te beschermen tegen de tand des tijds.”

Zie verder:
http://www.magnumphotos.com
http://www.stevemccurry.com/